Ήθη & Έθιμα

Ηπειρώτικος Γάμος

Please wait while flipbook is loading. For more related info, FAQs and issues please refer to DearFlip WordPress Flipbook Plugin Help documentation.

ΤΑ ΛΑΖΑΡΟΥΔΙΑ ΤΗΣ ΒΑΞΙΑΣ 

 

ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ π.Νικόλαος Αλεξίου 

 

Σαν ήρθε το δειλινό της Παρασκευής…
Τα Λαζαρούδια έβαλαν τα χοντρά τους ρούχα, γιατί ο βοριάς φύσαγε δυνατά, (είναι βλέπεις κι αυτός αντίμαχος φέτος), πήραν στα χέρια το κασάρι και την τριχιά της βάβως που κουβάλαγε το ζαλίκι και κίνησαν για την δάφνη της Εκκλησιάς.
Τι κι αν ήταν το κλαρί ψηλό, έκανε σκαλοπάτα ο ένας στον άλλο έκοψαν ένα χοντρό κλωνάρι, το λιάνισαν, το έκαναν δεμάτι το φόρτωσαν και με τις μύτες κόκκινες από το κρύο, κρύφτηκαν μέσα στο κατώι.


Κατέβασαν τα κυπριά τους που τα είχαν κρυμμένα από πέρσι απάνω στ’ αμπάρι, σκούπισαν τον κουρνιαχτό και τα σφαλάγκια, βάρεσαν τα κλειδιά για να σφίξουν, βρήκαν και το Λαζαρόξυλο κι άρχισαν να στρώνουν τα κλωνάρια της δάφνης στη σανίδα.


Πρέπει να είναι γερά αραδιασμένα έλεγαν, γιατί αύριο τι νίλα θα τραβήξουν αυτά τα κυπριά…!!!


Θα ξεκινήσουμε από την παλιό-γκορτσιά και θα φτάκουμε στη Μπιρνίτσα ίσια με εκατό σπίτια.


Βέβαια είναι κι εκείνα τα Τσιακαλέϊκα σκυλιά στο δρόμο, αλλά θα τα σιάσουμε με τα κοτρόνια… άσε που μπορεί να τα χουν δέσει οι νοικοκυραίοι τους για να μην χύνονται αύριο στα Λαζαρούδια.


Κι αν δεν πάψη ως αύριο ο Βοριάς;

Θα πάρουμε τα κατσιούλια μας κι αν ζεστάνει τα κρύβουμε σε κανέναν κέδρο και τα παίρνουμε στο γύρισμα.


Κι άμα πεινάσουμε στη στράτα;;; θα χαλέψουμε ψωμί στη Θειάκω, θα μας βάλει και να φάμε.


Θα πάνε τα παιδιά του αδερφού της στην πόρτα της να της πουν τον Λάζαρο και θα τα αφήκει νηστκά; χώρια που μπορεί να μας δώκει κι από 5 δεκάρες τον καθ’ ένα.


Κι αν έχουν τα λαγκάδια πολύ νερό; θα ρίξουμε κανά λιθάρι μέσα… λίγο παραπάν λίγο παρακάτ θα διαβούμε πέρα!
Ο ένας θα κουβαλάει τα κυπριά κι ο άλλος το καλάθι με τ’ αυγά, κι αν αποστένουμε, θα καθόμαστε και θα τ’ αλλάζουμε.


Μ’ αυτά και με τ’ άλλα απόσωσαν το στόλισμα… έστησαν τα κυπριά ορθά ανάμεσα στον τάλαρο και το βαένι , έκλεισαν και την πόρτα απ το κατώϊ, έδεσαν την σκύλα στη συκιά να μην αλυχτάει τους διαβάτες κι ανέβηκαν στην σπιτομάνα.


Έφαγαν λίγο φαΐ που είχε απομείνει από το γιόμα, είπαν της Βάβως να τα σηκώσει αχάραγα να πάνε για τον Λάζαρο, έκαναν το Σταυρό τους κοιτώντας τα Εικονίσματα, τράβηξαν το σάϊσμα ως τ’ αυτιά κι ας φύσαγε τώρα όσο ήθελε όξω ο Βοριάς.


Έτσι χαρούμενα κοιμήθηκαν τα δυο παιδιά, το ένα δίπλα απ’ άλλο καρτερώντας την αυριανή μέρα!


Εκεί όμως που κόντευε να ξημερώσει (Ω Θεέ μου τι όνειρο ήταν αυτό…!!!). Είδαν στον ύπνο τους ότι σάμα είχαν περάσει λέει 40 – 50 χρόνια.


Τα σπίτια στο χωριό τους άλλα είχαν γκρεμιστεί, κι άλλα τα είχαν ζώσει τα βάτια και τα γκούρμπενα. Ούτε κόσμος, ούτε Βιό, ούτε σκυλιά ακουγόνταν πουθενά… ερημιά απ’ άκρη σ’ άκρη.


Τα Λόγκα τράνεψαν, οι στράτες έκλεισαν και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, είχε πέσει και μια αρρώστια σ’ ολόκληρο τον ντουνιά που πέθαιναν ο κόσμος σαν τις μύγες, κι ούτε Λάζαρο θα έλεγαν φέτος, ούτε Βάϊα θα έπαιρναν, ούτε Επιτάφιο θα στόλιζαν, ούτε Ανάσταση θα έκαναν….

Ξύπνησαν τάχατες κι έτρεμαν απ’ το φόβο τους.


Εμείς θα τον πούμε τον Λάζαρο… είπαν θυμωμένα! Θα πάμε να τον πούμε στην Παναγία… αλλά όταν έφτασαν εκεί και η Παναγία ήταν κλειστή και η πόρτα σφαλισμένη!


Και βρέθηκαν λέει… σ’ ένα άλλον τόπο, μπροστά σε μια άλλη Εκκλησιά που είχε κι αυτή την πόρτα της κλειστή.
Και τα καημένα τα Λαζαρούδια της Βάξιας τι να κάναν;;; άρχισαν να χτυπούν τα κυπριά τους και με δάκρυα στα μάτια, είπαν κλαίγοντας τον Λάζαρο εκεί….

 

 

Αρχιμανδρίτης π. Νικόλαος Αλεξίου

 

 

Διαβάστε περισσότεραhttps://www.agiosdimitriossiatistas.gr/products/talazaroydiatisvaxias/ 

 

 

 

Τα λαζαρούδια ….

 

Γράφει ο Γιώργος Γιαννάκης

 

 

 

Αυτές τις μέρες που ζυγώνει του Λαζάρου ο λογισμός πλανάται εκεί στο χωριό μου ψηλά στην Πίνδο που ετοιμαζόμασταν τα παιδιά για τα Λαζαρούδια.  Πρώτα πρώτα χωριζόμασταν ζευγάρια μετά διαλέγαμε ένα καλάθι και μετά σειρά έχει η κλάπα με τα κυπριά. Πέρναμε μια σανίδα ανοίγαμε τέσσερις τρύπες περνάγαμε την γούλι απο τον κύπρο στην τρύπα από την σανίδα βάζαμε ένα καρφάκι στην τρύπα από τον κύπρο και έτσι κρεμόταν τέσσερα κυπριά στην μέση μια τρύπα για να στηρίζεται η κλάπα με ένα σκόπη έτσι ο ένας από εδώ ο άλλος από εκεί κουνώντας ρυθμικά έβγαζε κάτι θαυμάσιες νότες. Τώρα ήμαστε για το σεργιάνι στο χωριό αφού στολίσουμε και το καλάθι με λουλούδια τη εποχής συνήθως λέγαμε ένα μοιρολόι που και σήμερα άμα το τραγουδάω μου σηκώνεται η τρίχα.

 

 

Σήμερα είναι έγησος σήμερα είν του Λαζάρου για σηκωθείτε Χριστιανοί για σηκωθείτε αδέρφια στην εκκλησιά να τρέξετε στην εκκλησιά να πάτε εκεί θα ακούστε κλάηματα γυναίκεια μοιρολόγια πως έκλαιγαν τον Λάζαρο τρεις άγιες γυναίκες η Μάρθα,    η Μαγδαληνή και του Λαζάρου η μάνα.    Και συνεχίζει… Όταν πηγαίναμε σε κανένα σπίτι που είχε μικρό σχολιαρόπαιδο μεταξύ άλλων λέγαμε και τούτο. Ενά μικρό μικρούτσικο μικρό και χαϊδεμένο, το λούζει λούζει η μάνα του και στο σχολειό το στέλνει, το καρτεράει ο δάσκαλος με μιά χρυσή βεργούλα το καρτεράει η δασκάλισσα με δυο κλωνάρια μόσχο. Βέβαια όποιος είχε πρόσφατα ξενιτεμένο το ξενιτεμένο μου πουλί το λέγαμε στους οικείους τους.  Συνήθως μας δίναν αυγά τσαπέλες σύκα και ως την Μεγάλη Πέμπτη να πούμε τα πάθη.    

 

Εμείς η οικογένειά μας δηλαδή που ήμασταν μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι ξεχειμάζαμε στην Ρωμιά στη Φιλιππιάδα μαζι με τον αδερφό μου κάναμε μια σκέψη να πάμε στην πόλη να πούμε τα Λαζαρούδια αφού πήραμε όλα τα τα απαιτούμενα γραμμή για την πόλη.   Ήταν τόσο φιλικοί οι άνθρωποι εκεί και πόσο το χάρηκαν που μας γέμισαν το καλάθι με τσαπέλες και αυγά και με τσέπες γεμάτες.  Την άλλη μέρα τα Φιλιππιαδιωτικα νέα ( Φωνή του Αγρότη), ο κύριος Μπάρκας έγραφε:

 

 [ χθές ήρθαν κάτι βλαχόπουλα και μας φέραν πολλά χρόνια πίσω για να μας θυμίσουν τις ρίζες μας, μάλλον πρέπει να το καθιερώσουμε και εμεις ] 

 

Αυτά και καλό Πάσχα

 

 

Γιώργος Γιαννάκης

Απόδημος Κραψίτης

 
 
 
 
 

 

Το έθιμο της «Τζαμάλας» 

 

 

Το Βράδυ της Κυριακής της Αποκριάς ανάβουν μία μεγάλη φωτιά  και στήνεται ένα ολονύκτιο πανηγύρι, μέχρι την Καθαρή  Δευτέρα γιατί η νύχτα της Αποκριάς, παραδοσιακά έχει τη δύναμη της φωτιάς .Μεγάλοι κορμοί δένδρων και κούτσουρα τοποθετούνται στο κέντρο της κάθε γειτονιάς μέσα σε κύκλο από ψιλή άμμο και διάμετρο τουλάχιστον 6 μέτρων. Οι φωτιές ανάβουν, μόλις δύσει ο ήλιος, μετά τον εσπερινό της Κυριακής της Αποκριάς. Το γλέντι αρχίζει με κλαρίνα, χορούς αλλά και ζεστή φασολάδα. Το τσίπουρο ρέει άφθονο και για όλους, ενώ από τις παρέες δεν λείπουν τα πειράγματα και οι ευρηματικές ατάκες

. 

Το έθιμο, έρχεται από το μακρινό παρελθόν με ιδιαίτερους συμβολισμούς. Αποτελεί μια ιεροτελεστία εξαγνισμού, στηρίζεται στην πίστη ότι η φωτιά έχει την δύναμη να διώχνει το κακό. Μέσα στον χρόνο και ανάλογα με τις συνθήκες και τα ζητούμενα τής κάθε εποχής, έχει τον δικό της συμβολισμό. Επί Τουρκοκρατίας, οι Γιαννιώτες, έπαιρναν ειδική άδεια από τη διοίκηση της πόλης για την τέλεση του εθίμου και ο χορός γύρω από τη φωτιά, έβγαζε τον πόθο των σκλαβωμένων για τη λευτεριά! 

<